اسباط تيره‌هايى از بنى اسرائيل است و در ميان آنان پيامبرانى يافت نمىشدند كه وحى آسمانى بر آنان فرود آيد . و از نشانه‌هاى اينكه در ميان پسران يعقوب تنها يوسف ، پيامبر بوده است ، يكى نيز اين است كه تنها نام او آشكارا در قرآن آمده است و از ديگران به نام ياد نشده است ، و اين خود دليلى است بر آنچه گفتيم . « 1 » 2 . يوسف و همسر عزيز مصر عزيز مصر ، يوسف را از بازرگانان برده‌فروش خريد و به خانه برد و به همسرش گفت : « او را گرامى دار ، باشد كه سودى به ما رساند يا او را به فرزندى گيريم » . « 2 » زيرا عزيز مصر نشانه‌هاى خير و خوبى را در چهرهء يوسف خوانده بود - چرا كه نشانه‌هاى خير و خوبى از چهره‌هاى زيبا به ويژه اگر با رفتار و گفتار زيبا نيز همراه باشد ، به خوبى آشكار است - بارى او به همسرش سفارش كرد تا يوسف را گرامى دارد و بدين‌گونه دومين پردهء زندگى شگفت يوسف در كاخ عزيز مصر كه او را خريده بود ، آغاز شد . و اين عزيز بر پايهء روايتى از ابن عباس « قطفير » نام داشته است و خزانه‌دار وزير پادشاه مصر بوده ، و پادشاه مصر در آن روزگار ، يكى از عمالقه بوده با نام « ريان بن وليد » و نام همسر عزيز « راعيل » يا « زليخا » « 3 » بوده است . شگفت اينكه تورات ، عزيز مصر را « خواجهء فرعون و سالار سپاهيان » دانسته است . « 4 » و من نمىدانم كه چگونه به انديشهء نويسندهء اين بخش تورات رسيده كه سالار سپاهيان فرعون را خواجه و اخته بشمارد و شگفت اينكه چنين سخنانى به پاره‌اى از كتاب‌هاى تفسير قرآن نيز راه يافته است . اگرچه بيشتر مفسران آنها را ناروا شمرده‌اند « 5 » و گويا همين مطلب كه عزيز مصر

--> ( 1 ) . ابن كثير ، البداية و النهاية ، 1 / 198 - 199 . ( 2 ) . « أَكْرِمِي مَثْواهُ ، عَسى أَنْ يَنْفَعَنا أَوْ نَتَّخِذَهُ وَلَداً » ( سورهء يوسف ، آيهء 21 ) . در اين باره ابن كثير از ابن مسعود روايت مىكند كه وى باهوش‌ترين مردم را سه كس دانسته است : يكى عزيز مصر كه به زنش دربارهء يوسف سفارش كرد ؛ ديگر آن دختر شعيب كه از پدر خواست موسى را به كار بگيرد و سوم ابوبكر كه عمر را جانشين خود ساخت . ( مختصر تفسير ابن كثير ، 2 / 245 ) . [ پيداست كه اين گزارش تنها اظهار نظرى از ابن مسعود است . اظهار نظرى ذوقى و سليقه‌اى كه چندان هم استوار نمىنمايد و نشانگر خوش سليقگى و تيزبينى گوينده نيست . مترجم . ] ( 3 ) . مختصر تفسير ابن كثير ، 2 / 244 . ( 4 ) . سفر پيدايش ، 29 : 1 . ( 5 ) . تفسير طبرى ، 16 / 19 ؛ تفسير قرطبى ، 3389 ؛ تفسير ابى سعود ، 4 / 286 ؛ تفسير خازن ، 3 / 293 ؛ تفسير بيضاوى ،